Przewodnik

po rynku portugalskim Praca

w Portugalii Portugalia z dniem 1 maja 2006 r. zniosła okres

przejściowy w zakresie zatrudnienia pracowników pochodzących

z nowych krajów Unii Europejskiej. Oznacza to, ze Polacy chcący

świadczyć usługi lub pracować w tym kraju

jako pracownicy najemni mogą w pełni korzystać

ze wszystkich praw wynikających z unijnych zasad swobody

przepływu pracowników oraz usług. Od 1 maja 2006

r. od obywateli narodowości polskiej nie wymaga się

posiadania wizy z prawem do pracy. Mogą oni korzystać

z tych samych przywilejów co pracownicy portugalscy, w szczególności

związanych z warunkami pracy, płacy i ubezpieczeń

społecznych. Wyżej wymienieni obywatele uzyskują

preferencje w dostępie do portugalskiego rynku pracy,

przed obywatelami pochodzącymi z krajów trzecich. Członkowie

rodziny pracownika z nowego kraju członkowskiego również

otrzymują dostęp do portugalskiego rynku pracy.

Zgodnie z prawem nr.37/2006, z 9 sierpnia, Polacy

jako obywatele UE maja prawo do wjazdu, przebywania i zamieszkania

na terenie Portugalii, wraz ze swoimi rodzinami. Obywatele

UE maja prawo przebywac na terenie Portugalii do 3 miesiecy

na podstawie waznego paszportu lub dowodu osobistego. W przypadku

pobytu dluzszego niz 3 miesiace pobytu powinni oni ubiegac

sie o prawo do pobytu jako obywatele UE tzw. Certificado de

Registo. Dokument ten nalezy uzyskac do 30 dni po uplywie

3 m-cy pobytu na terenie Portugalii. W tym celu nalezy zglosic

sie do lokalnego Oddzialu Urzedu ds. Cudzoziemców i

Granic (Direcção ou Delegação

Regional do Serviço de Estrangeiros e Fronteiras -

SEF) badz do Urzedu Miasta (nie wszystkie Urzedy Miast wydaja

tego typu dokumenty). Certificado de Registo wydaje sie na

miejscu w SEF (wczesniej nalezy umówic sie na spotkanie

telefonicznie). Dokument wydawany jest na okres 5 lat. Wiecej

informacji na stronie www.sef.pt w menu „Ajuda”,

w pod-menu „Cidadãos EU, EEE.

Celem podjęcia pracy w Portugalii, należy

posiadać portugalski numer identyfikacji podatkowej (zwany

Número de Identificaçao Fiscal – NIF albo Número de Contribuinte).

Podanie o przyznanie NIF należy złożyć

w lokalnym Wydziale Finansowym (Repartiçao de Finanças).

Obywatele UE maja dostęp do ofert pracy Państwowego

Biura Pracy (Serviço Público de Emprego). Należy w tym

celu zarejestrować się w najbliższym Biurze

Pośrednictwa Pracy (Centro de Emprego), okazując

dowód osobisty bądź paszport.

Podczas ubiegania się o prace, ważne jest

również zapewnienie możliwości kandydowania

na stanowisko odpowiadające profilowi pracownika, poprzez

okazanie dyplomów uniwersyteckich i zawodowych uznanych przez

Narodowy System Certyfikacji Zawodowej (Sistema Nacional de

Certificação Profissional) - patrz: uznawanie kwalifikacji

zawodowych str. 3.

Pracodawca powinien powiadomić Główny Inspektorat

Pracy o zawarciu umowy o prace z pracownikiem zagranicznym,

bądź bezpaństwowcem, zanim ten rozpocznie świadczenie

pracy. Powiadomienie pisemne należy poprzeć kopia

umowy o prace.

Obowiązek ten nie istnieje przy zatrudnianiu pracowników

pochodzących z Państw Członkowskich Europejskiego

Obszaru Gospodarczego (Espaço Económico Europeu) lub z innych

państw, do których stosują się podobne przepisy.

(Powiadomienie o zawarciu umowy o prace Art. 89, pkt 1 Kodeksu

Pracy i 159 Regulaminu)

Umowa o pracę

Prawa dot. pracowników zagranicznych i bezpanstwowców reguluje

Ustawa nr 35/ 2004 z dn. 29 lipca 2004 r. Elementy, które

powinny znaleźć się w umowie zawartej pomiędzy

pracownikiem i pracodawca przedstawia Rozdział X, Artykuł

nr 158 tej ustawy:

- Imię i nazwisko lub nazwa i adres zamieszkania lub

adres siedziby kontrahentów;

- Informacja o wizie z prawem do pracy lub tytule zezwalającym

na zamieszkanie stale lub

tymczasowe pracownika na terytorium portugalskim;

- Informacja o rodzaju działalności prowadzonej

przez pracodawcę:

- Stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy;

- Miejsce i okres, na jaki pracownik jest zatrudniony;

- Stawka wynagrodzenia i sposób jej obliczania;

- Data rozpoczęcia i wygaśnięcia umowy.

Umowa o prace powinna być sporządzona w trzech egzemplarzach,

przy czym jeden przysługuje zatrudnionemu.

Wymagane załączniki:

- Pracownik powinien załączyć do umowy identyfikacje

oraz adresy osób powołanych do korzystania ze świadczeń

w przypadku śmierci lub choroby będącej rezultatem

wypadku przy pracy;

- Dokumenty potwierdzające posiadanie tytułu zezwalającego

na zamieszkanie stale lub tymczasowe pracownika na terytorium

portugalskim

Pisemne powiadomienie Głównego Inspektoratu Pracy

o zerwaniu umowy o prace z pracownikiem zagranicznym bądź

bezpaństwowcem następuje w okresie do 15 dni od

momentu zerwania umowy.

Obowiązek powiadomienia o zerwaniu umowy o prace nie

istnieje w przypadku pracowników będących obywatelami

państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego

bądź innych państw, do których odnoszą

się podobne przepisy.

Osoby pracujące na własny rachunek (trabalhadores

pela conta própria), powinny zgłosić się do

Urzędu Podatkowego (Repartiçao de Finanças) w celu:

— otrzymania numeru identyfikacji podatkowej (Número de Contribuinte,

NIF);

— zgłoszenia rozpoczęcia działalności

gospodarczej (declaraçao do início de actividade);

— pobrania druków rachunków (recibos verdes), które będą

później wystawiane klientom.

Należy także zgłosić

się do tutejszego ZUS (Segurança Social).

Informacje o możliwościach zatrudnienia oraz warunkach

życia i pracy w Portugalii można uzyskać w

systemie Europejskich Służb Zatrudnienia EURES (European

Employment Services), powołanym przez Komisje Europejska

w celu usprawnienia swobodnego przepływu pracowników.

Zasiłek dla bezrobotnych

Istnieje możliwość przeniesienia

zasiłku dla bezrobotnych do Portugalii na okres 3 miesięcy

przez osoby otrzymujące zasiłek w Polsce (o ile

jest się do tego uprawnionym). W tej sytuacji, po

uprzednim zgłoszeniu się do Wojewódzkiego Urzędu

Pracy i pobraniu formularza E303, zasiłek wypłacany

jest w wysokości ustalonej w Polsce, ale przeliczony na

walutę obowiązującą w Portugalii.

Szczegółowe informacje pod adresem Ministerstwa Pracy

i Solidarności Społecznej (Ministério do Trabalho

e da Solidariedade Social).

Uznawanie kwalifikacji zawodowych

Portugalia stosuje Dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu

Europejskiego i Rady z dn. 7 września 2005 r. w sprawie

uznawania kwalifikacji zawodowych.

Instytucja, która zajmuje się sprawami zatrudnienia oraz

uznawaniem kwalifikacji zawodowych jest Instytut Zatrudnienia

i Doskonalenia Zawodowego tzw. IEFP (Instituto de Emprego e Formação Profissional), Biura Posrednictwa

Pracy (tzw. Centros de Emprego) oraz Glówny Inspektorat Parcy

(Inspecção Geral do Trabalho). Więcej informacji na temat tych instytucji na

stronie Instytutu Zatrudnienia i Doskonalenia Zawodowego

www.iefp.pt oraz na stronie Inspektoratu Pracy.

Informacje dotyczącą wymogów pracy w sektorze

budownictwa i robót publicznych można skonsultować

na stronie (Instituto dos Mercados de Obras

Publicas e Privadas e do Imobiliario).

Istnieją działalności, wymagające

potwierdzenia posiadanych kwalifikacji i rejestracji w

Stowarzyszeniach Zawodowych (tzw. Ordens Profissionais). W tym

przypadku należy kierować się do Instytutu

Zatrudnienia i Doskonalenia Zawodowego (Instituto de Emprego e

Formação Profissional).

W przypadku zarejestrowania własnej działalności

gospodarczej w Portugalii należy posiadać stały

adres w tym kraju, udać się do Urzędu

Finansowego (Rapartição de Finanças) i uzyskać tam

numer NIP (tzw. Numero de Contribuinte), a następnie w

Urzędzie Skarbowym (Tesouraria de Finanças) wypełnić

deklaracje o rozpoczęciu działalności (Declaração

de Inicio de Actividade) oraz zarejestrować się w

tutejszym ZUS-ie (Segurança Social) w ciagu 10 dni od daty złożenia

deklaracji o rozpoczęciu działalności.

System ubezpieczeń społecznych w

Portugalii:

System ubezpieczeń w Portugalii jest regulowany przez

Ministerstwo Pracy i Solidarności Społecznej (Ministério

do Trabalho e da Solidariedade Social).

Wysokość składki w roku 2006 wynosi 34,75%

miesięcznego wynagrodzenia brutto, z czego 23,75% opłaca

pracodawca, a pozostałe 11% - pracownik.

Osoby pracujące na własny rachunek są zwolnione

z obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie

społeczne w ciągu pierwszego roku swojej działalności.